Powiększone węzły chłonne u dziecka

Powiększone węzły chłonne są częstym problemem w populacji pediatrycznej. Opiekunowie nie rzadko sami stwierdzają wyczuwalne węzły chłonne u swoich dzieci. To wzbudza ich niepokój i skłania do szukania pomocy medycznej. Wyzwaniem dla każdego pediatry jest właściwe przeprowadzenie procesu diagnostyczno-terapeutycznego, który z jednej strony powinien być jak najmniej inwazyjny dla dziecka, a z drugiej musi zidentyfikować pacjentów z poważną dla życia i zdrowia chorobą.

Zapoznaj się z tematem powiększonych węzłów chłonnych u dzieci czytając poniższy wpis. 🙂

Epidemiologia

Największą grupę pacjentów (około 90%), u których palpacyjnie stwierdza się obecność powiększonych węzłów chłonnych szyjnych, stanowią dzieci w wieku 4-8 lat. Węzły chłonne wyczuwalne są u blisko 40% zdrowych dzieci w wieku szkolnym i u mniej więcej 45% dzieci poniżej 6 roku życia. Z badań wynika, że u blisko 34% noworodków oraz 57% niemowląt można wyczuć węzły chłonne. U noworodków częściej wyczuwalne są węzły pachwinowe, a u starszych niemowląt – raczej węzły szyjne.

Definicja

Powiększone węzły chłonne, czyli limfadenopatia oznacza powiększenie lub zmianę konsystencji jednego węzła chłonnego lub większej liczby węzłów chłonnych. W zależności od ich lokalizacji za normę przyjmuje się różne wymiary. Generalnie większość węzłów chłonnych w warunkach fizjologicznych powinna mieć wymiar podłużny mniejszy niż 1 cm. Większy zakres tolerancji przyjmuje się dla węzłów pachwinowych oraz umiejscowionych w jamie brzusznej. Ich wymiar podłużny nie powinien przekraczać 1,5 cm. Natomiast obecność jakiegokolwiek węzła chłonnego w okolicy nadobojczykowej jest nieprawidłowością wymagającą pilnej diagnostyki. Limfadenopatia w zależności od czasu trwania może być procesem: ostrym (ustępującym w ciągu 3 tygodni), podostrym (trwającym 3-6 tygodni) lub przewlekłym (jeżeli utrzymuje się ponad 6 tygodni).

Powiększone węzły chłonne – przyczyny

Główną przyczyną powiększenia węzłów chłonnych u dzieci są infekcje, najczęściej wirusowe, ale też bakteryjne. W diagnostyce różnicowej limfadenopatii, zwłaszcza w okolicy głowy i szyi, należy brać pod uwagę również inne rozpoznania. Zalicza się do nich:

  • torbiele boczne i środkowe szyi,
  • malformacje naczyniowe,
  • łagodne zmiany rozrostowe,
  • guzki tarczycy,
  • ektopowo zlokalizowaną grasicę,
  • nieprawidłowości dotyczące ślinianek, takie jak kamica, torbiele.

Jednak pamiętaj – na szczęście limfadenopatia u dzieci jest w większości przypadków spowodowana łagodnymi procesami! A choroby nowotworowe stanowią jedynie 2,7-4,7% wszystkich rozpoznań.

Diagnostyka

W diagnostyce limfadenopatii ważne jest ustalenie jej przyczyny. W wielu przypadkach wystarczające jest przeprowadzenie wywiadu i dokładnego badania przedmiotowego. Jeżeli na ich podstawie nie uda się ustalić rozpoznania, należy wykonać dodatkowe badania, takie jak:

  • morfologia z rozmazem manualnym krwi obwodowej
  • wykładniki stanu zapalnego, najczęściej białko C-reaktywne (CRP)
  • badania serologiczne w kierunku zakażeń: wirusem Epsteina-Barr (EBV), cytomegalii, HIV oraz zakażeń: Toxoplasma gondiiBrucellaYersiniaBorrelia burgdorferiFrancisella tularensis,  Bartonella henselae
  • posiewy, wymazy
  • odczyn tuberkulinowy w kierunku gruźlicy
  • badania biochemiczne, takie jak: stężenie kwasu moczowego, aktywność dehydrogenazy mleczanowej LDH, AspAT, AlAT i kreatyniny, czy enzymów mięśniowych – kinazy kreatynowej (CK) oraz frakcji sercowej kinazy kreatynowej (CK-MB).

Badania obrazowe przydatne w diagnostyce limfadenopatii to:

  • ultrasonografia (USG) węzłów, wraz z określeniem ich wielkości, kształtu, struktury, wnęki i unaczynienia
  • USG jamy brzusznej
  • USG śródpiersia
  • badanie radiologiczne (RTG) klatki piersiowej w projekcji przednio-tylnej i bocznej
  • tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MR) klatki piersiowej czy jamy brzusznej.

W pewnych sytuacjach klinicznych wskazane będzie wykonanie także biopsji węzła chłonnego. Złotym standardem postępowania jest biopsja chirurgiczna. O diagnostyce decyduje lekarz.

Powiększone węzły chłonne, a niepokojące objawy

Pilna diagnostyka jest konieczna w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek niepokojących nieprawidłowości, takich jak:

  • symptomy ogólne, czyli: utrata masy ciała (>10% w ciągu 6 miesięcy), gorączka trwająca powyżej 2 tygodni niezwiązana z infekcją, nocne poty
  • uogólniona limfadenopatia
  • powiększenie węzłów nadobojczykowych
  • powiększone węzły chłonne, które są twarde, nieruchome i/lub tworzą pakiety, oraz te, których obraz w USG jest nieprawidłowy (zatarta wnęka, okrągły kształt, nieprawidłowe unaczynienie)
  • odbiegające od normy wyniki badań laboratoryjnych – nieprawidłowości w morfologii i rozmazie manualnym krwi obwodowej, przewlekle podwyższone stężenia CRP
  • objawy kliniczne wskazujące na zespół żyły głównej górnej lub górnego śródpiersia bądź nieprawidłowości w RTG klatki piersiowej (na przykład poszerzony cień śródpiersia)
  • powiększające się węzły chłonne lub niereagujące na stosowaną antybiotykoterapię

W przypadku zaobserwowania powyższych objawów pilnie zgłoś się do lekarza!

Postępowanie

Z klinicznego punktu widzenia istotne jest to, czy limfadenopatia jest procesem zlokalizowanym (dotyczącym jednego regionu), czy uogólnionym. Postępowanie z dziećmi, u których stwierdza się obecność powiększonych węzłów chłonnych, jest uzależnione od: wielkości węzłów, ich umiejscowienia, konsystencji oraz współwystępowania innych nieprawidłowości, w tym objawów sugerujących chorobę rozrostową. Pacjenci z małymi węzłami chłonnymi (<1 cm), bez żadnych innych niepokojących objawów nie wymagają ani diagnostyki, ani leczenia. Jednakże uogólnione powiększenie węzłów chłonnych jest zazwyczaj objawem choroby ogólnoustrojowej, infekcyjnej lub niezwiązanej z infekcją. Diagnostyka obejmuje wówczas wykonanie zarówno badań laboratoryjnych, serologicznych, ale też obrazowych. W zależności od objawów, wyników badań diagnostycznych i rozpoznania wskazane są: obserwacja, dalsza diagnostyka albo leczenie. W przypadku powiększania się węzłów chłonnych lub utrzymywania się limfadenopatii >4 tygodni pomimo zastosowanego leczenia należy wykonać biopsję węzła.

Podsumowanie

Powiększenie węzłów chłonnych jest częstym problemem u dzieci. W większości przypadków nie wymaga poszerzonej diagnostyki czy leczenia. Wśród najczęstszych czynników etiologicznych wymienia się infekcje wirusowe oraz bakteryjne. W rzadkich przypadkach limfadenopatia będzie spowodowana chorobą limfoproliferacyjną, układową czy nowotworową. Należy również pamiętać o wspomnianych niepokojących objawach klinicznych, które mogą sugerować chorobę nowotworową. Zawsze jeżeli coś wzbudza twój niepokój – skonsultuj to z lekarzem.

Zapraszamy do naszych pozostałych artykułów omawiających inne objawy występujące u dzieci – kaszel, bóle wzrostowe, gorączka.

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi!