PIMS – Wieloukładowy zespół zapalny u dzieci związany z COVID-19

Wieloukładowy zespół zapalny u dzieci związany z COVID-19 (paediatric inflammatory multisystem syndrome associated with COVID-19 – PIMS) to nowa jednostka chorobowa. Występuje u dzieci i młodych dorosłych. Jest związana z przebytym zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Pierwsze przypadki stwierdzono w Polsce w maju 2020 r. Od tego czasu ilość przypadków wciąż wzrasta. A czy ty wiesz jak rozpoznać PIMS u swojego dziecka?

Patogeneza

U podłoża PIMS leży dysregulacja układu immunologicznego następująca w okresie 2-4 tygodni po przebyciu zakażenia SARS-CoV-2. Na podstawie danych z USA śmiertelność sięga ok. 2%. Jednak odpowiednie postępowanie, w tym zabezpieczenie funkcji życiowych oraz leczenie immunomodulujące, pozwala na szybki powrót do pełni zdrowia zdecydowanej większości pacjentów. Obecnie jest tworzony ogólnopolski rejestr zachorowań (badanie MOIS CoR). Wkrótce poznamy dokładny obraz PIMS w polskiej populacji pediatrycznej.

Diagnostyka

Niestety, nie istnieje żaden jednoznaczny test, który mógłby potwierdzić lub wykluczyć PIMS. Natomiast występują dość charakterystyczne zaburzenia w badaniach laboratoryjnych, które pomagają w rozpoznaniu. Podejrzenie PIMS wysuwa lekarz przede wszystkim na podstawie obrazu klinicznego, w tym dynamiki przebiegu. Również poprawa po zastosowanym leczeniu skłania do potwierdzenia diagnozy.

Objawy PIMS

Wyróżniono 6 kryteriów, na których opiera się rozpoznanie zespołu PIMS. Muszą być spełnione kryteria 1-5, natomiast kryterium 6. nie jest obligatoryjne.

  1. Wiek dziecka (0-18 lat) – najczęściej chorują dzieci w wieku szkolnym
  2. Gorączka – kryterium obowiązkowe. Musi utrzymywać się co najmniej 3 dni. Więcej na temat gorączki pisaliśmy tutaj.
  3. Wysokie wskaźniki stanu zapalnego – w badaniach laboratoryjnych stwierdza się podwyższone wartości CRP i prokalcytoniny. Są to markery stanu zapalnego. Badanie wykonuje się z krwi.
  4. Uszkodzenie wielonarządowe – objawy dotyczą co najmniej dwóch układów lub narządów:
    • układu krążenia: niedociśnienie, wstrząs, cechy zapalenia mięśnia sercowego, tętniaki tętnic wieńcowych, płyn w osierdziu, zaburzenia rytmu serca
    • przewodu pokarmowego: silny ból brzucha, wymioty, biegunka
    • układu nerwowego: apatia, drażliwość, cechy aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, niedowłady lub porażenia nerwów obwodowych, silny ból głowy
    • skórno-śluzówkowe: wysypka (polimorficzna, czyli wielopostaciowa), zapalenie lub nastrzyknięcie spojówek „truskawkowy język”, czyli intensywnie czerwony, suche, czerwone wargi, obrzęki dłoni i stóp
    • układu oddechowego: kaszel, duszność, cechy zapalenia płuc, płyn w opłucnej,
    • objawy ze strony nerek: cechy ostrego uszkodzenia nerek, bezmocz
  5. Wykluczenie innych przyczyn – w diagnostyce różnicowej należy brać pod uwagę m.in. posocznicę, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego i otrzewnej, choroby układowe tkanki łącznej, rozrostowe, a także nieswoiste zapalenia jelit
  6. Powiązanie z COVID-19 – aktualny lub w przeszłości dodatni wynik RT-PCR, testu antygenowego lub przeciwciał w kierunku SARS-CoV-2

Objawy PIMS rozwijają się stopniowo. Nie muszą też być wszystkie obecne równocześnie. Przebieg choroby jest różnorodny. U części pacjentów obserwuje się łagodną, samoograniczającą się postać. Obowiązkowym kryterium jest gorączka trwająca co najmniej 3 doby, bez poprawy po włączeniu antybiotykoterapii przez lekarza, W pierwszych dniach zazwyczaj dominują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Z tego powodu część dzieci z PIMS trafia na stół operacyjny w związku z podejrzeniem zapalenia wyrostka robaczkowego. Jeżeli podejrzewasz u swojego dziecka PIMS – koniecznie skontaktuj się ze swoim pediatrą!

Hospitalizacja to konieczność

O ile COVID-19 o łagodnym przebiegu może być leczony w domu pod opieką lekarza, o tyle wszyscy pacjenci z podejrzeniem PIMS powinni być hospitalizowani, i to w ośrodkach o wysokim stopniu referencyjności. Zarówno z powodu występujących powikłań, konieczności specjalistycznego leczenia, jak i ryzyka gwałtownego pogorszenia stanu dziecka. W szpitalu zostanie przeprowadzona również dokładna diagnostyka, w tym badania obrazowe. Dziecko musi być pod stałą obserwacją lekarską.

Leczenie PIMS

Podstawą leczenia PIMS jest leczenie immunomodulujące, czyli stymulujące układ odpornościowy. Celem jest przede wszystkim zahamowanie stanu zapalnego, a pośrednio – uniknięcie powikłań. Lek z wyboru stanowi dożylny wlew immunoglobulin. Czasem, konieczne jest włączenie dodatkowo sterydoterapii. Ponadto dziecko w większości przypadków otrzymuje dożylnie antybiotyk oraz aspirynę, w niewielkich dawkach, aby zmniejszyć ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Dodatkowo stosuje się leczenie objawowe.

Powikłania PIMS

Do najczęstszych powikłań PIMS należą zaburzenia kardiologiczne. Wśród nich zapalenie mięśnia sercowego, a także najgroźniejsze – tętniaki tętnic wieńcowych. Z tego powodu pacjenci powinni mieć często wykonywaną ocenę kardiologiczną i powtarzane echo serca. Trzeba pamiętać, że PIMS oraz jego powikłania występują nawet wtedy, gdy zakażenie COVID-19 przebiegło bezobjawowo.

Kontrola poszpitalna

Po wypisie ze szpitala wskazany jest nadzór lekarski nad chorym przez co najmniej 6 tygodni lub dłużej w razie utrzymujących się nieprawidłowości po przebyciu choroby. Wszystkie dzieci do tego czasu zwalnia się z zajęć sportowych. Konieczna jest wnikliwa obserwacja dziecka. Pamiętaj, że PIMS to nowa jednostka chorobowa. W przypadku nawrotu dolegliwości lub pojawienia się niepokojących objawów koniecznie zgłoś się ponownie do szpitala w trybie pilnym!

Na zakończenie

Wreszcie, chrońmy się! Zachowaj dystans, często odkażaj ręce i noś prawidłowo odpowiednią maseczkę. Jeżeli masz taką możliwość – zaszczep się przeciwko COVID-19! Każda szczepionka chroni przed ciężkim, śmiertelnym przebiegiem zakażenia. Wirus SARS-CoV-2 jak każdy wirus ma zdolność do mutacji. Trwa wyścig. Albo zdążymy wyszczepić naszą populację, albo on zdąży zmutować i sprawić, że wynalezione szczepionki będą nieskuteczne.

Tu znajdziesz więcej na temat profilaktyki i szczepień.

Trzymajcie się zdrowo!

Opracowano na podstawie Wytycznych Grupy Eksperckiej przy Polskim Towarzystwie Pediatrycznym i Konsultancie Krajowym w Dziedzinie Pediatrii

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi!