Koronawirus u dzieci – przebieg i objawy COVID-19

Minął już rok, odkąd zmagamy się z trudnym wyzwaniem epidemiologicznym, jakim jest pandemia spowodowana koronawirusem SARS-CoV-2. Sytuacja w Polsce nadal nie napawa optymizmem. Ostatnio zanotowano szczyt liczby zachorowań od początku pandemii. Niepokojące jest również to, że coraz większą liczbę przypadków odnotowuje się w populacji pediatrycznej.

Jakie są objawy COVID-19 u dzieci? Na co zwrócić uwagę? U których dzieci obserwuje się cięższy przebieg i na czym on polega? Jakie leczenie jest stosowane? Kiedy powinno się zgłosić z dzieckiem do szpitala?

Aby poznać odpowiedzi na te pytania, czytaj dalej 🙂

Co znajdziesz w artykule?

Wprowadzenie

Wiadomo, że dzieci rzadziej chorują na wirus SARS-CoV-2 niż dorośli, a przebieg w większości przypadków jest łagodny – skąpo lub bezobjawowy. Z tego powodu dzieci mogą odgrywać istotną rolę w transmisji zakażenia jako nosiciele. Chociaż jest coraz więcej doniesień, że to opiekunowie zarażają dzieci i to najczęściej w domach. Niestety wraz z trzecią falą pandemii odnotowuje się coraz wyższy odsetek dzieci z postacią objawową wywołaną przez ten typ koronawirusa. 

Diagnostyka

Do zakażenia koronawirusem dochodzi drogą kropelkową, czyli najczęściej podczas kaszlania, wydmuchiwania nosa, mówienia. Podstawą rozpoznania choroby jest wykrycie materiału genetycznego koronawirusa SARS-CoV-2 metodą RT-PCR w wymazie z nosogardła. Zaleca się, aby wymaz był pobrany do dziesiątej doby od początku objawów. Skierowanie na test wystawia lekarz rodzinny POZ. Ostatnio wprowadzono również możliwość samodzielnego zgłoszenia się na wymaz po odpowiednim wypełnieniu formularza kwalifikacyjnego.

Wskazaniami do badania są: objawy infekcji dróg oddechowych lub nieżytu przewodu pokarmowego, czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu choroby u dziecka lub domowników oraz kontakt dziecka z osobą zakażoną zwłaszcza w placówkach oświatowych w ramach dochodzenia epidemiologicznego.

Objawy

Na podstawie badania przeprowadzonego w USA na populacji 291 dzieci wśród objawów zakażenia koronawirusem najczęściej obserwowano:

  • stany gorączkowe (73%)
  • katar (72%)
  • kaszel (56%)
  • ból gardła (24%)
  • biegunka (13%)
  • ból brzucha (5,8%)
  • nudności, wymioty (11%)

Natomiast Chińscy badacze na podstawie analizy 171 przypadków w populacji dziecięcej opisali następujące dolegliwości:

  • kaszel (48,5%),
  • zaczerwienienie gardła (46,2%)
  • gorączka (41,5%)
  • biegunka (8,8%),
  • zmęczenie (7,6%),
  • wyciek z nosa (7,6%),
  • wymioty (6,4%),
  • niedrożność nosa (5,3%)

Dodatkowo chorobie mogą towarzyszyć zmiany skórne, bóle głowy, osłabienie, a także utrata węchu i smaku.

Ciężki przebieg i grupy ryzyka

Ciężki przebieg COVID-19 oznacza pojawienie się zwiększonego zapotrzebowania na tlen, czasem wymagający zastosowania wentylacji mechanicznej (nieinwazyjnej lub inwazyjnej).

Do stanów predysponujących do ciężkiego przebiegu należą podobnie jak u dorosłych choroby przewlekłe takie jak:

  • wrodzone wady serca,
  • choroby metaboliczne,
  • neurologiczne,
  • wady genetyczne zwłaszcza upośledzające oddychanie,
  • choroby nowotworowe,
  • przewlekłe choroby nerek,
  • niedobór odporności,
  • stan po przeszczepie narządowym,
  • przewlekłe choroby dróg oddechowych np. mukowiscydoza, dysplazja oskrzelowo-płucna,
  • cukrzyca zwłaszcza źle kontrolowana,
  • otyłość!

W takich przypadkach dzieci kwalifikują się do opieki ośrodków specjalistycznych, najlepiej w tych gdzie były już wcześniej leczone. Wyższe ryzyko występuje również u najmłodszej grupy wiekowej, czyli u noworodków i niemowląt. 

Postępowanie

Dzieci do ukończenia 2. roku życia w przypadku gorączki, kaszlu lub innych niepokojących objawów zawsze wymagają osobistego zbadania przez lekarza pierwszego kontaktu. Jeśli dziecko zostanie zakwalifikowane przez lekarza do izolacji domowej, konieczna jest wnikliwa obserwacja dziecka i pozostanie w ścisłym kontakcie z lekarzem w celu oceny stanu dziecka i realizacji zaleceń. 

Monitorowanie

Niepokojące powinny być objawy duszności, trudności z oddychaniem, przedłużająca się gorączka, zwłaszcza niereagująca na leki, nasilony kaszel, niechęć do picia, apatia oraz znaczne osłabienie. Warto zaopatrzyć się w pulsoksymetr, czyli urządzenie monitorujące wysycenie krwi tlenem, tzw. saturację (SpO2). W przypadku SpO2 < 94% skontaktuj się ze swoim lekarzem. Należy również zwrócić uwagę na następstwa długotrwałego przebywania w domu, do których można zaliczyć zmniejszoną aktywność fizyczną, gorszą jakość diety, a w konsekwencji nadmierną masę ciała oraz izolację społeczną. W niektórych przypadkach niezbędne może okazać się także wsparcie psychologiczne.

Leczenie

W łagodnych postaciach choroby stosuje się leczenie objawowe. Należy zapewnić dziecku odpowiednie nawodnienie, mierzyć temperaturę 4 razy dziennie, a w razie gorączki, czyli temp. >38 stopni, podać paracetamol lub ibuprofen. Gdy to konieczne zastosuj lek przeciwkaszlowy, toaletę nosa. Niezalecane są kortykosteroidy wziewne, o ile dziecko nie było wcześniej nimi leczone z powodu choroby podstawowej. Możesz też wykonać inhalacje z soli fizjologicznej albo wg. zaleceń lekarza.

Leczenie szpitalne

W warunkach szpitalnych w terapii wykorzystuje się glikokortykosteroidy (GKS). Wyjątkiem są łagodne postacie, ponieważ w początkowej fazie poprzez stymulację replikacji wirusa mogą zwiększać ryzyko niekorzystnego przebiegu COVID-19. Nie zaleca się odstawiania GKS u dzieci już leczonych z powodu choroby podstawowej. Remdesiwir, czyli prolek nukleotydu adenozyny, zarejestrowany jest od 12 roku życia i stosowany u nastolatków z zapaleniem płuc, u których konieczna jest tlenoterapia. Zastosowanie znajdują również tocilizumab, czyli przeciwciało monoklonalne oraz przetoczenie zgodnego grupowo osocza ozdrowieńców. U pacjentów poniżej 12 roku życia takie leczenie jest możliwe jedynie za zgodą Komisji Bioetycznej.

Zapobieganie

W takim razie jak uchronić się przed zarażeniem tym typem koronawirusa? Przede wszystkim zdrowym rozsądkiem. Zachowaj dystans społeczny, zakrywaj nos i usta oraz często odkażaj ręce. Szczepienia przeciwko COVID-19 obecnie są zarejestrowane od 16 roku życia. Więcej znajdziesz w darmowym Kompendium o Szczepieniach Zalecanych. Przeczytaj także: Wizyta u Pediatry w czasach COVID-19

Opracowano na podstawie rzetelnych artykułów naukowych

Postępowanie z dzieckiem z Covid-19. Zalecenia dla Pediatrów oraz Lekarzy Medycyny Rodzinnej w Podstawowej Opiece Zdrowotnej, oraz dla leczących dzieci zakażone SARS-CoV-2 w warunkach szpitalnych. Przegląd Pediatryczny 2020/Vol.49/No. 4/1-7

She J, Liu L, Liu W. COVID-19 epidemic: disease characteristics in children. J Med Virol 2020;92(7):747-54

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się z innymi!